Beste behin ere, «Bizikleta mugikortasuna munduan zehar» saileko atal berri batekin gatoz. Argitalpen hauetan munduko hainbat hiritako bizikleta-azpiegiturak eta, oro har, mugikortasuna aztertzen ditugu. Orain arte aztertutako hiri guztiak, gure beste argitalpen batzuekin batera, webguneko Kalapieren Mugikortasun Blogean kontsulta daitezke.

Oraingo honetan, Akitaniako Bordele (Burdeos gaztelaniaz eta Bordeaux frantsesez) hiri hurbilera joango gara. Goazen bada!

Deskribapen orokorra

Bordele Frantziako hego-mendebaldean dago, eta Akitania Berria eskualdeko hiriburua da. Herrialdeko hiri nagusi eta enblematikoenetako bat da. Ilargiaren Portua (Port de la Lune) ezizenez ezagutzen da, Garona ibaiak hiria zeharkatzean ilargi-erdiaren forma hartzen duelako. Ondare historiko eta arkitektoniko aberatsa du, eta hirigune historikoaren zati handi bat UNESCOren Gizateriaren Ondarearen zerrendan dago 2007tik.

Hiria bera ez da bereziki handia, ez azalerari ez biztanleriari dagokienez, 267.991 biztanle baititu. Hala ere, metropoli-eremua kontuan hartuta, Frantziako bost hiri nagusietako bat da. Bordeaux Métropole erakundeak (28 udalerri biltzen dituen administrazio-erakundea) 854.000 biztanle ditu, eta kopurua 1,3 milioira iristen da hiriaren eragin-eremu osoa kontuan hartuz gero.

Klimari dagokionez, Bordelek klima ozeanikoa du, negu oro har leunekin, uda beroekin eta urte osoan zehar banatutako prezipitazioekin. Datuen arabera, urtean batez beste 929,1 mm euri egiten du, 111 euri-egun inguru izaten dira eta urteko batez besteko tenperatura 9,6 °C-koa da. (Donostian, urteko batez besteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 180 euri-egun izaten dira eta 1.566 mm euri egiten du).

Bordeleren garapena oso lotuta egon da bere portuarekin eta merkataritza-jarduerarekin. Garona ibaiaren ertzean duen kokapenari esker, Atlantikoko ozeanoraino nabigatzeko aukera izan du, kostaldetik 100 kilometro baino gehiagora egon arren. Horri esker, merkataritza-portu garrantzitsu bihurtu zen hiria. XVII. eta XVIII. mendeetan, Bordele Europako portu nagusietako bat izatera iritsi zen, eta oparotasun ekonomiko handiko garaia bizi izan zuen, ardoaren, azukrearen, kafearen eta beste produktu kolonial batzuen merkataritzari esker. Hala ere, aberastasun horren zati bat esklabotzarekin eta Europa, Afrika eta Amerikaren arteko merkataritza triangeluarrarekin ere lotuta egon zen.

Mende horietan sortutako aberastasunak hiriaren eraldaketa sakona bultzatu zuen, eta gaur egun oraindik Bordele bereizten duen arkitektura monumentalaren zati handi bat azaltzen du.

Gaur egun, portu-jarduerak protagonismoa galdu badu ere eta neurri handi batean hirigunetik kanpo lekualdatu bada ere, Bordele Frantziako hego-mendebaldeko gune ekonomiko garrantzitsua da oraindik. Mundu osoan ezaguna den ardogintzaz gain, aeronautikarekin, espazioaren industriarekin, teknologiarekin, zerbitzuekin eta turismoarekin lotutako jarduerak ere baditu.

Administrazioari dagokionez, Bordele zortzi auzo edo sektore handitan banatuta dago, eta bere udala du (Ville de Bordeaux). Aldi berean, Bordeaux Métropole erakundearen parte da. Erakunde horrek 28 udalerri biltzen ditu, eta hainbat zerbitzu elkarrekin kudeatzen ditu, hala nola garraio publikoa, mugikortasuna, hirigintza eta hondakinen kudeaketa.

Nola mugitzen da Bordele?

Bordele batez ere Garona ibaiaren ezkerraldean garatu da, eta orografia ia erabat laua du. Ezaugarri horrek oinezko eta bizikletazko joan-etorriak errazten ditu. Ibaiak historikoki baldintzatu ditu hiriaren garapena eta bi ertzen arteko loturak. Izan ere, mende bat baino gehiagoz, 1822an Pont de Pierre eraiki zenetik 1965ean Pont Saint-Jean ireki zen arte, Bordelek Garona zeharkatzeko hiri barruko errepide-zubi bakarra izan zuen.

Europako beste hiri askotan bezala, Bordelek hiri-eraldaketa handia izan du azken hamarkadetan. 1990eko hamarkadaren hasieran, automobilak espazio publikoaren zati handi bat hartzen zuen, eta hiria ia bizkarra emanda bizi zen Garona ibaiari, antzinako kaiak trafikoak eta aparkalekuek hartuta baitzeuden.

Kutsadurak ere arrastoa utzia zuen hiriko eraikinetan. Bordeleko fatxada bereizgarri asko kareharriz eraikita daude, tartean pierre des Astéries izeneko harriarekin. Harri argia eta porotsua da, baina hamarkadetan zehar metatutako kedarraren eta zikinkeriaren ondorioz, ia beltz bihurtua zen.

Egoera 1990eko hamarkadaren amaieran hasi zen aldatzen, Alain Juppé alkate zela, espazio publikoaren eraldaketa sakona bultzatu zenean. Kaleak eta plazak oinezkoentzat egokitu ziren, automobilari eskainitako espazioa pixkanaka murriztu zen eta Garonako antzinako kaiak berreskuratu ziren. Lehen errepide-azpiegiturek eta portu-jarduerek hartzen zituzten eremu horiek hiriko pasealeku eta espazio publiko enblematikoenetako batzuk bihurtu ziren.

Aldi berean, fatxadak garbitzeko eta zaharberritzeko lanak bultzatu ziren, harriaren berezko kolore argia berreskuratuz. Gaur egun ere zaharberritu gabeko eraikin batzuk ikus daitezke, bi egoeren arteko kontrastea agerian uzten dutenak.

Eraldaketa horri esker, Bordele oinez ibiltzeko askoz hiri atseginagoa bihurtu da. Gaur egun, oinezkoentzako 259 hektarea inguruko eremuak ditu, eta munduko oinezkoentzako eremurik zabalenetako bat da.

Beste protagonista nagusietako bat tranbia izan da. 1990eko hamarkadan metroa eraikitzeko aukera aztertu zen, baina azkenean tranbia berreskuratzearen aldeko apustua egin zen, eta 2003an jarri zen martxan. Ordutik, sarea handituz joan da, eta hirigunea metropoli-eremuko auzo eta udalerri ugarirekin lotzen du. Tranbiaren ezarpenak garraio publikoa hobetzeaz gain, igarotzen den kale eta plaza asko berritzeko aukera ere eman zuen.

Tranbiaz gain, Bordelek autobus-sare zabala du, metropoli-eremuko auzo eta udalerriak lotzen dituena. Nabarmentzekoak dira maiztasun handiko lineak (Lianes) eta autobus espresak. Horiek lehentasuna emateko neurriak dituzte, hala nola erreserbatutako erreiak eta semaforoetan lehentasuna, zerbitzuaren azkartasuna eta erregulartasuna hobetzeko.

Bordeleren berezitasunetako bat da Garona ibaia ere garraio publikorako erabiltzen duela. Le Bato zerbitzuaren bidez, hainbat ontzi-lineak ibaiaren bi ertzetako tokiak lotzen dituzte. Zerbitzua TBM sarean integratuta dago, garraio-titulu berberak erabiltzen ditu eta bizikletak ontzian eramateko aukera ematen du. Horrela, garraiobide desberdinak konbinatzea errazten da.

Frantzian modes doux deiturikoen aldeko apustua ere garrantzitsua izan da, hau da, oinezko eta bizikletazko joan-etorrien aldekoa. Aipatutako oinezkoentzako eremu zabalaz gain, Bordeaux Métropolek bizikleta-ibilbide eta azpiegituren sare zabala du, gutxi gorabehera 1.700 kilometrokoa. Horri trafikoa baretzeko politika gehitu behar zaio: kaleen ia % 90ean abiadura 30 km/h-ra edo gutxiagora mugatuta dago. Horrek bizikletaz ibiltzea errazten du, baita azpiegitura bereizirik ez duten kaleetan ere.

Politika horiei esker, Bordele bizikletaren erabilera handiena duten Frantziako hirien artean kokatu da. 2017an, bizikletak joan-etorri guztien % 8 inguru hartzen zuen Bordeaux Métropole eremuan, eta ehuneko hori % 13ra iristen zen Bordele hirian bertan.

Bordelek trenbide-konexio onak ere baditu. Bere geltoki nagusiak, Bordeaux Saint-Jean geltokiak, hiria Frantziako gainerako lurraldeekin lotzen du, eta Parisera bi ordu pasatxoan iristeko aukera ematen du TGV bidez, 2017an inauguratutako abiadura handiko lineari esker.

Lehen aipatu dugun bezala, mugikortasun-politiken zati handi bat metropoli-mailan kudeatzen da, Bordeaux Métropole erakundearen bidez. Garraio publikoaren sareak, berriz, TBM (Transports Bordeaux Métropole) marka erabiltzen du.

Bizikleta bidezko mugikortasuna sustatzeko politikak eta martxan dauden planen xehetasunak

Hiriak Metropoliko III. Bizikleta Plana (2021-2026) du martxan. Plan horren helburua da 2030erako bizikletaren erabilera joan-etorri guztien % 18ra iristea.

Plana 4 ardatzetan eta 16 ekintzatan egituratzen da:

1. ARDATZA – Bizikleta-sare eraginkorra garatzea
- 1.1 ekintza: Bizikleta-sarea handitzea, jarraitutasuna bermatzea eta mantentzea. (2021etik 2024ra bitartean 85 milioi euroko inbertsioa aurreikusten da).
- 1.2 ekintza: Réseau Vélo Express (ReVE) sarea sortzea: gaitasun handiko ardatz nagusiak. 14 ibilbidetan banatutako 270 km eraikitzea aurreikusten da.
- 1.3 ekintza: Bizikleta-azpiegiturak diseinatzeko gida eguneratzea. Hiriak dagoeneko badu jarraitu beharreko estandarrak zehazteko barne-gida bat, eta planak hura eguneratzea aurreikusten du.
- 1.4 ekintza: Bizikleta-ibilbideen seinaleztapena eta ekipamendua (norabide-seinaleak, M12 seinaleak, bestelako seinaleak eta konponketa-estazioak).
2. ARDATZA – Bizikletak modu seguruan aparkatzea erraztea
- 2.1 ekintza: Espazio publikoan bizikletentzako aparkalekuak etengabe zabaltzea.
- 2.2 ekintza: Aparkaleku seguruak eta intermodalak garatzea (velobox motakoak, geltokietako aparkalekuak eta bestelako aparkalekuak).
- 2.3 ekintza: Eraikuntza berrietako bizikleta-aparkalekuak hobetzea, zama-bizikletetara eta bizikleta elektrikoetara egokituz.
3. ARDATZA – Bizikletaren inguruko zerbitzuak garatzea
- 3.1 ekintza: Mugikortasun Etxeen sarea sendotzea (bizikletarekin lotutako jarduerak eskaintzen dituzten guneak).
- 3.2 ekintza: Bizikleta partekatuen eta mailegu-zerbitzuen eskaintza indartzea.
- 3.3 ekintza: Free-floating motako mugikortasun-zerbitzuak arautzea.
- 3.4 ekintza: Bizikleta berezi eta berritzaileak erosteko dirulaguntzak.
- 3.5 ekintza: Bizikletaren aldeko elkarteei laguntzen jarraitzea.
- 3.6 ekintza: Hiriko ziklologistika sustatzea.
4. ARDATZA – Prestakuntza, komunikazioa eta bizikletaren kultura
- 4.1 ekintza: Bizikleta bidezko mugikortasunaren jarraipena eta herritarren gogobetetzearen ebaluazioa hobetzea.
- 4.2 ekintza: Bizikletaren erabilera sustatzeko jarduerak eta kanpainak.
- 4.3 ekintza: 6 eta 11 urte bitarteko haurrentzako «Bizikletan ibiltzen jakitea» (Savoir Rouler à Vélo) programa nazionalaren ezarpenean laguntzea.

Plan osoa kontsultatzeko: Metropoliko Bizikleta Plana (2021-2026)26)

Jardunbide egokiak

Réseau Vélo Express (ReVE)

Réseau Vélo Express (ReVE) Bordeaux Métropoleko bizikleta bidezko mugikortasunaren proiektu nagusietako bat da. Kalitate handiko bidegorri-sare bat sortzea du helburu, bizikletaz egiten diren distantzia ertain eta luzeko eguneroko joan-etorriak errazteko. Sareak ibilbide azkarrak, erosoak eta seguruak eskaini nahi ditu, ahalik eta eten gutxienekin.

Sareak 270 kilometroko luzera izatea aurreikusten da, 14 ibilbidetan banatuta (11 erradial eta 3 zirkular). Metropoli-eremuko udalerriak eta gune estrategikoak lotuko ditu, hala nola lantokiak, unibertsitateak eta garraio publikoko geltokiak.

Proiektuak 70 milioi euroko urte anitzeko aurrekontua aurreikusten du 2022-2026 aldirako. Sare osoaren kostua, berriz, 150 milioi eurokoa izango dela kalkulatzen da, eta 2030erako amaitzea aurreikusten da.

Kalitate handiko azpiegiturak:

ReVE sarearen ezaugarri nagusietako bat da diseinu-irizpide bateratuak ezartzen dituela, ibilbideen kalitatea eta jarraitutasuna bermatzeko.

Motordun trafikotik eta oinezkoengandik bereizitako bidegorriei ematen zaie lehentasuna. Bi noranzkoko bidegorriek 3 eta 4 metro arteko zabalera izango dute, eta noranzko bakarrekoek 2 eta 2,5 metro artekoa, aurreikusitako bizikleta-trafikoaren intentsitatearen arabera.

Diseinuaren helburua da bizikleta-erabiltzaileek elkarren ondoan ibiltzeko eta elkar eroso aurreratzeko aukera izatea, joan-etorrietan abiadura konstantea mantenduz. Horretarako, arreta berezia jartzen zaio ibilbideen geometriari, bihurgune itxiak, gehiegizko maldak eta beharrezkoak ez diren oztopoak saihestuz.

Beste alderdi garrantzitsu bat bidegurutzeetan bizikletei lehentasuna ematea da. Proiektuak printzipio orokor gisa ezartzen du bizikleta-ibilbideen jarraitutasuna eta lehentasuna mantentzea haiek zeharkatzen dituzten kaleen aurrean, pasabide goratuen, bidegorri jarraituen eta bestelako diseinu-irtenbideen bidez.

Semaforoak dituzten bidegurutzeetan, itxaronaldiak murrizteko neurriak aurreikusten dira, hala nola bizikletentzako fase espezifikoak, semaforoa gorri dagoenean mugimendu jakin batzuk egitea ahalbidetzen duten seinaleak eta, baldintzek aukera ematen dutenean, semaforoak kentzeko aukera.

Seinaleztapena eta nortasun bisual propioa:

Sareak nortasun bisual berezia du, ibilbideak erraz identifikatzeko eta modu intuitiboan jarraitzeko aukera ematen duena.

Horretarako, luzetarako marka jarraituak, norabide-seinaleak eta ibilbideen zenbakiak erabiltzen dira. Arreta berezia jartzen zaio, halaber, bidegurutzeetako seinaleztapenari, ibilbidearen jarraitutasuna eta bizikleten lehentasuna agerikoagoak izan daitezen.

Helburua da bizikleta-erabiltzaileek erraz orientatzeko eta ibilbidea etengabe kontsultatzeko gelditu beharrik gabe mugitzeko aukera izatea.

Zerbitzu osagarriak eta intermodalitatea

Bidegorriez gain, proiektuak bizikletazko joan-etorriak errazteko hainbat zerbitzu jartzea aurreikusten du, hala nola atsedenlekuak, bankuak, gurpilak puzteko ponpak, aterpeak eta bizikletentzako aparkaleku seguruak.

Era berean, intermodalitatea sustatu nahi da, autoa eta bizikleta konbinatzeko aparkalekuak (P+V) sortuz, hiriko sarbide estrategikoetan. Gune horiei esker, joan-etorriaren zati bat automobilez egin ahal izango litzateke, eta gainerako ibilbidea bizikletaz jarraitu.

Inbertsioa eta garapena

Proiektuak 2030era arte 150 milioi euroko inbertsioa aurreikusten du, ibilbideak pixkanaka ezarriz.

Hasierako plangintzak urtean ibilbide bat inguru martxan jartzea zuen helburu, sare osoa osatu arte urratsez urrats aurrera eginez.

Le Réseau Vélo Express (ReVE) de Bordeaux Métropole #217 Bordeaux Métropole Pourquoi ? Comment ?

Le Réseau Vélo Express – ReVE, Bordeaux Métropole

Quai des Queyries

Garona ibaiaren eskuinaldean dagoen Quai des Queyries pasealekua ibaiertzak herritarren gozamenerako berreskuratzearen eta ibaia hiriko bizitzan integratzearen adibide bat da.

Lehen portuko jardueretarako eta ibilgailuak aparkatzeko erabiltzen zen eremu hori hiriaren eta ibaiaren arteko oztopo bat zen. 2006an, antzinako portu-eremuak Bordeleko Udalaren kudeaketapean geratu ziren, eta ingurua pixkanaka eraldatzeko prozesua hasi zen.

Urteetan zehar, eremua berreskuratzen joan da, berdeguneak, oinezkoentzako pasealekuak eta bizikleta-azpiegitura berriak sortuz. 2021ean, automobilen zirkulazioa eta aparkaleku gehienak kendu ziren antzinako zerbitzu-bidetik. Ondoren, bide hori pasealeku bihurtu zen, landarediarekin eta atsedenlekuekin batera.

Emaitza Bordeleko pasealekurik atsegin eta enblematikoenetako bat da. Bertan, ibilgailuek protagonismoa galdu dute pertsonen mesedetan, eta hiriak ibaiarekin zuen harremana berreskuratu du.

Les quais de Bordeaux hier et aujourd’hui

Lurzoruaren artifizializazio garbia zerora murrizteko helburua

Frantzian 2021ean onartutako Climat et Résilience Legeak 2050erako lurzoruaren artifizializazio garbia zerora murrizteko helburua ezartzen du. Horretarako, 2021etik 2031ra bitartean espazio natural, nekazaritza-eremu eta baso-eremu berrien kontsumoa erdira murriztea aurreikusten du, aurreko hamarkadarekin alderatuta.

Testuinguru horretan, Bordeaux Métropole bere hirigintza-plangintza egokitzen ari da, hiriaren hedapena mugatzeko, naturaguneak babesteko eta lurzoru berriak okupatu beharrean dagoeneko urbanizatuta dauden eremuen eraldaketa lehenesteko.

Informazio gehiago: https://www.bordeaux-metropole.fr/metropole/projets-en-cours/amenagement-territoire/repenser-ville

Rue Saint-Catherine

Bordeleko Rue Sainte-Catherine kalea 1970eko hamarkadaren amaieratik aurrera oinezkoentzat egokitzen hasi zen, pixkanaka. Erabaki hori automobilen nagusitasunak eragindako trafiko-pilaketei, kutsadurari eta hirigunearen erakargarritasun-galerari erantzuteko hartu zen.

Hasieran ibilgailuen zirkulaziorako irekita zegoen kalea, baina 1980ko hamarkadan zatika ixten joan zen. Prozesu horretan, galtzada kendu, oinezkoentzako espazio jarraitu bat sortu eta hiri-altzariak hobetu ziren.

Eraldaketak hasierako errezeloak sortu zituen merkatari eta gidari batzuen artean. Hala ere, denborarekin agerian geratu ziren oinezkoen joan-etorrietan, merkataritza-jardueran eta espazio publikoaren kalitatean izandako ondorio positiboak.

1990eko eta 2000ko hamarkadetan, Rue Sainte-Catherine hiriko merkataritza- eta oinezkoentzako ardatz nagusi gisa finkatu zen, eta Bordeleko hiri- eta mugikortasun-ereduaren aldaketaren ikur bihurtu zen.

BORDEAUX : quand la rue Sainte-Catherine est devenue piétonne

Bordeaux avant après en vidéo : la grande (et très longue) histoire de la rue Sainte-Catherine

Bizikletentzako aparkalekuak

Hiriak bizikletentzako hainbat aparkaleku mota ditu, bai seguruak bai kalean kokatutakoak, erabiltzaileen beharretara egokituak:

Les vélobox, Bordeaux Métropole

Bicycletterie

Bicycletteries bizikletentzako aparkaleku seguruak dira, Bordeleko hirigune historikoko eraikinen beheko solairuetako lokaletan kokatuak. Etxean bizikleta gordetzeko lekurik ez duten bizilagunentzat daude pentsatuta.

Bordeaux Métropoleren jabetzakoak dira, eta TBMk kudeatzen ditu, Keolis operadorearen bidez. Gaur egun, 3 Bicycletterie daude, 300 plaza ingururekin, eta 2027rako laugarren bat aurreikusita dago.

Bideozaintza dute, eta txartel magnetiko bidez sartzen da. Zerbitzua aparkalekutik 500 metro baino gutxiagora bizi diren bizilagunentzat dago erreserbatuta. Urtean 35 euro balio du, eta prezio horretan TBM sareko beste aparkaleku seguru batzuetarako sarbidea ere sartzen da.

Nouvelle bicycletterie rue de la Rousselle à Bordeaux #170 Bordeaux Métropole Pourquoi ? Comment ?

Les bicycletteries, Bordeaux metropole

VeloBox

Vélobox direlakoak bide publikoan bertan instalatutako bizikletentzako aparkaleku seguru txikiak dira, batez ere bizitegi-eremuetan kokatuak.

Modulu bakoitzak 5 bizikletarentzako lekua du, eta plazak erabiltzaile jakinei esleitzen zaizkie, giltza bidezko sarbidearekin.

Bordeleko hainbat auzotan banatuta daude eta, Bicycletteries aparkalekuak bezala, TBMk kudeatzen ditu. Urtean 35 euro balio dute, eta batez ere aparkalekutik 250 metro baino gutxiagora bizi diren bizilagunentzat daude pentsatuta.

Vélobox : stationner son vélo en toute sécurité

Les vélobox

Les abris vélo

Azkenik, Abris Vélo direlakoak bizikletentzako aparkaleku kolektibo eta estaliak dira, batez ere tranbia-geltokien eta garraio publikoko sareko beste gune estrategiko batzuen ondoan kokatuak.

Bizikleta modu seguruan aparkatzeko aukera ematen dute, eta bizikleta eta garraio publikoa konbinatzea errazten dute.

TBMk kudeatutako sarearen parte dira, eta zerbitzuaren baldintzen arabera, abonamendu edo horretarako gaitutako txartel baten bidez sartzen da.

Les abris vélo

Bizikletentzako aparkalekuak espazio publikoan

2021eko irailean, Bordeaux Métropolek 15.000 bizikleta-aparkaleku baino gehiago zituen, hau da, 20 aparkaleku 1.000 biztanleko. 2017tik 2020ra bitartean 6.500 baino gehiago instalatu ziren, urtean 1.500 eta 2.000 artean.

III. Bizikleta Planak (2021-2026) eskaintza hori handitzen jarraitzea aurreikusten du, urtean 100.000 euroko aurrekontuarekin bizikleta-aparkaleku berriak instalatzeko, nahiz eta helburu kuantitatibo zehatzik ezarri ez.

Planak merkataritza-eremuetan eta jarduera ekonomikoko guneetan aparkalekuak jartzea lehenestea proposatzen du, horietan aparkaldiak laburrak izaten baitira. Halaber, oinezkoentzako pasabideen aurreko bost metroetan dauden automobilentzako aparkaleku-plazak kentzean libre geratzen diren espazioak aprobetxatzea planteatzen du. Frantziako legediak eskatzen duen neurri horren helburua ikusgarritasuna eta bide-segurtasuna hobetzea da.

Beste ekimen interesgarri bat bizikletentzako aldi baterako aparkalekuak eskaintzea da. Bordeaux Métropolek udalerriei uzten dizkie aparkaleku horiek, obra garrantzitsuak egiten direnean erabiltzeko.

Informazio gehiago: Bordeaux Métropoleren III. Bizikleta Plana, 2.1 ekintza.

Ziklologistika (salgaiak bizikletaz banatzea)

Bordele ziklologistikaren aldeko apustua egiten ari da, salgaiak banatzeko eta hiriko zerbitzuak eskaintzeko karga-bizikletak erabiliz. Horrela, hirian motordun ibilgailuen presentzia murriztu nahi da.

Bai III. Bizikleta Planak (2021-2026), bai Bordeaux Métropoleren Hiri Logistikako Planak (2023-2026) jarduera hori sustatzeko neurriak jasotzen dituzte. Horien artean daude bizikletazko banaketak egiteko banaketa-zentro txikiak (micro-hubs) sortzea, karga-bizikletentzako aparkalekuak egokitzea eta enpresei zein saltokiei laguntzea logistika-irtenbide jasangarriagoak hartzen.

Hiri Logistikako Planak zamalanetarako guneak hobetzea eta salgaiak ibai bidez garraiatzea sustatzea ere jasotzen du. Gainera, III. Bizikleta Planak dirulaguntzak ezartzeko aukera planteatzen du, eta administrazio publikoaren inplikazioaren garrantzia azpimarratzen du, banaketa-eredu horietarako trantsizioa errazteko.

Dauden ekimenen artean Marguerite programa nabarmentzen da. Programa horrek doako aholkularitza eskaintzen die saltoki eta enpresa txikiei, laneko joan-etorriak optimizatzeko eta karga-bizikleten erabilera errazteko.

Informazio gehiago: https://entreprendre.bordeaux-metropole.fr/mobilites/logistique-urbaine-sur-territoire-bordeaux-metropole

Bizikleta partekatuen zerbitzu publikoa

Bordelek Le Vélo izeneko bizikleta partekatuen zerbitzu publikoa du, TBM garraio-sarean integratua.

2.000 bizikleta baino gehiago ditu, horietatik erdiak inguru elektrikoak, eta metropoli-eremuan banatutako 200 geltoki baino gehiagotan daude eskuragarri.

Noizbehinkako erabileretarako, mailegu bakoitzaren prezioa euro 1 da bizikleta arruntentzat eta 2 euro bizikleta elektrikoentzat, lehen 30 minutuak barne.

Urteko abonamenduak ere badaude: 30 euro bizikleta arruntentzat eta 75 euro bizikleta elektrikoentzat. Gainera, deskontuak eta TBM garraio publikoko abonatuekin integratzeko aukerak eskaintzen dira.

Le Vélo, Transports Bordeaux Métropole

Bizikleta bidezko mugikortasunaren jarraipena eta ebaluazioa

Bordeaux Métropolek bizikletaren erabileraren jarraipena egiteko sistema bat du, kontagailu automatikoak, aldizkako zenbaketa-kanpainak eta gogobetetze-inkestak uztartzen dituena.

2021ean, 36 kontagailu iraunkor zituen, eta urtean 50 zenbaketa-kanpaina inguru egiten zituen. III. Bizikleta Planak (2021-2026) sare hori zabaltzea, datuak formatu irekian (open data) argitaratzea eta gogobetetze-inkestak indartzea aurreikusten du.

Emaitzak Observatoire des vélos izeneko urteko txostenean jasotzen dira. Txosten horrek bizikleta bidezko mugikortasunaren bilakaera eta egindako jarduketak aztertzen ditu. 2025eko edizioaren arabera, metropoliak 42 kontagailu iraunkor ditu, eta 63 puntutan egin zituen zenbaketa puntualak. Datuek erakusten dute bizikletaren erabilera % 6 handitu dela 2024arekin alderatuta, eta hazkundea % 7koa izan dela periferian.

Behatokiak azpiegiturei, aparkalekuei, bizikleta publikoen zerbitzuei, dirulaguntzei eta ezbeharrei buruzko informazioa ere biltzen du. Horri esker, bizikleta bidezko mugikortasun-politikak ebaluatu eta etorkizuneko jarduketak datu objektiboetan oinarrituta bideratu daitezke.

Informazio gehiago: Les données de l’Observatoire des vélos

Bizikleta-prestakuntza ikastetxeetan

Bordeaux Métropolek haurren bizikleta-prestakuntza ere sustatzen du, Frantziako Savoir Rouler à Vélo programa nazionalari lagunduz. Programa hori batez ere 6 eta 11 urte bitarteko haurrei zuzenduta dago.

Programak 10 orduko prestakuntza aurreikusten du, ikasleek bide publikoan bizikletaz modu autonomo eta seguruan mugitzeko beharrezko trebetasunak eskura ditzaten.

III. Bizikleta Planak (2021-2026) udalerriei programa ezartzen laguntzea proposatzen du, ikastetxeen eta erakundeen arteko koordinazioaren, esperientzien eta metodologien trukearen eta bizikletak, kaskoak zein material pedagogikoa lagatzearen edo finantzatzearen bidez.

Eredu horrek estatu-mailako metodologia bateratua eta tokian tokiko jardueren antolaketa uztartzen ditu, bizikletaren erabilera sustatzen duten elkarteen laguntzarekin.

Savoir rouler à vélo

Herritarren parte-hartzea klima-aldaketari aurre egiteko

Urgence climatique, tous acteurs !

Beste ekimen interesgarri bat “Urgence climatique, tous acteurs !” («Larrialdi klimatikoa, denok gara protagonista!») da. Bordeleko Udalak 2023tik 2024ra sustatutako herritarren parte-hartze prozesua izan zen, klima-aldaketari aurre egiteko irtenbideak bilatzeko.

Prozesuaren barruan, hiriko zortzi auzoetan topaketak egin ziren, eta zozketa bidez aukeratutako 100 pertsona inguruk osatutako herritarren konbentzio bat antolatu zen. Emaitza gisa, 43 proposamen landu ziren, besteak beste, mugikortasunaren, energiaren, biodibertsitatearen eta klima-aldaketara egokitzearen arloetan.

Informazio gehiago: https://participation.bordeaux.fr/processes/Granddialoguecitoyen2023

Canopia, hiri-eraldaketako proiektua

Canopia proiektua hiri-eraldaketako jarduketa garrantzitsua da. Saint-Jean tren-geltokiaren eta Garona ibaiaren arteko 4 hektarea inguruko eremua berreskuratzea du helburu. Orain arte, automobilen trafikoak eta bide-azpiegiturek eragin handia izan dute eremu horretan.

Hirigintza-garapen pribatuko proiektua da, Bordeaux Euratlantique hiri-berroneratze operazioaren barruan kokatua, eta eremu hori hirirako sarrera berri bihurtu nahi du. Proiektuak etxebizitzak, bulegoak, saltokiak, hotelak eta bestelako zerbitzuak eraikitzea aurreikusten du.

Elementu nagusietako bat 600 metro inguruko kale-parke bat (rue-parc) sortzea da, zuhaitz, berdegune eta oinezkoentzako espazio ugarirekin. Kale horrek geltokia Garonako kaiekin lotuko du, oinezkoen eta bizikleta-erabiltzaileen joan-etorriak erraztuz.

Proiektua eraikuntza-fasean dago, eta 2027rako amaitzea aurreikusten da.

Canopia : Le projet XXL qui va Changer le Visage de Bordeaux

Canopia Bordeaux

Antzinako industria-eremuen birmoldaketa

Bordele antzinako industria- eta militar-eremuak erabilera berrietarako berreskuratzeagatik ere nabarmentzen da. Horren adibide da Bassins à Flot, antzinako portu-eremua, etxebizitzak, enpresa teknologikoak eta kulturaguneak dituen auzo bihurtua.

Eremu horretan dago Les Vivres de l’Art, Frantziako Itsas Armadaren antzinako instalazio-multzo bat, artisten tailerrak, erakusketak eta kontzertuak hartzen dituen kulturagune bihurtua.

Beste adibide bat Darwin Écosystème da, Garonaren eskuinaldean kokatua. Bertan, antzinako kuartel militar bat enpresak, gizarte-ekimenak eta kultura- zein kirol-jarduerak biltzen dituen espazio bihurtu da, jasangarritasuna ardatz nagusi hartuta.

Bizikletentzako aparkalekuak eraikinetan

Bordeaux Métropoleren Tokiko Hirigintza Planak (PLU 3.1) eraikin berrietan bizikletak aparkatzeko espazioak erreserbatzeko betebeharra ezartzen du.

Frantziako araudiak, etxebizitza berrietarako, gutxienez plaza bat eskatzen du bi gela nagusi arteko etxebizitza bakoitzeko, eta bi plaza tamaina handiagoko etxebizitzetarako. Gainera, metropoliko araudiak azalerari eta irisgarritasunari buruzko baldintza espezifikoak ezartzen ditu, gutxieneko horiek gainditu ditzaketenak.

Horrela, eraikinek bizikletak gordetzeko espazio nahikoak, seguruak eta irisgarriak izatea bermatu nahi da, eguneroko erabilera erraztuz.

Gainera, III. Bizikleta Planak baldintza horiek hobetzea aurreikusten du, aparkaleku seguruagoak, irisgarriagoak eta karga-bizikletetara egokituak lortzeko. Proposatutako neurrien artean daude azalera erabilgarri nahikoa bermatzea, ainguratze-sistema egokiak jartzea eta higiezinen sustatzaileei zuzendutako jardunbide egokien gida bat egitea.

Autobusekin partekatutako erreiak

Bordeleko ezaugarri interesgarri bat da autobusentzat erreserbatutako errei askotan bizikletei zirkulatzen uzten zaiela. Irtenbide horrek lehendik dagoen azpiegitura aprobetxatzeko eta bizikletazko joan-etorriak errazteko aukera ematen du, bide espezifiko berriak sortu beharrik gabe.

Garraio publikoko sarean tranbiak duen presentzia handiak elkarbizitza hori errazten du korridore jakin batzuetan, non autobusen igarotze-maiztasuna nahiko txikia den.

Herritarren parte-hartzea hiri-proiektuetan

Bordeleko Udalak herritarren parte-hartzerako plataforma digital bat du, udal-administrazioak sustatutako proiektuak eta parte-hartze prozesuak ezagutzeko eta horietan parte hartzeko aukera ematen duena.

Tresna horren bidez, herritarrek martxan dauden proiektuak erraz kontsultatu, proposamenei buruzko informazioa eskuratu eta beren iritziak eman ditzakete, kontsulten, inkesten eta bestelako parte-hartze mekanismoen bidez.

Plataformak informaziorako sarbidea errazten du, eta herritarrei hiriaren eraldaketarekin lotutako erabakietan inplikatzeko espazio bat eskaintzen die.

Bordeaux Participation : la plateforme de participation citoyenne de la Ville de Bordeaux

Bidegorrien zabalera

Ohikoa da 3 metrotik gorako zabalera duten bidegorriak aurkitzea.

Hirigintza taktikoa: Allées de Tourny gunearen behin-behineko eraldaketa

Bordeleko erdigunean dagoen Allées de Tourny eremuan, Udala hirigintza taktikoko esku-hartze bat garatzen ari da, espazio publikoa berreskuratzeko eta oinez ibiltzeko, bizikletaz mugitzeko eta hiriaz gozatzeko baldintzak hobetzeko.

Herritarren parte-hartze prozesu baten ondoren, behin-behineko eraldaketa itzulgarri bat planteatu da. Esku-hartzeak 724 m² loreontzi handi, 58 banku eta eserleku, piknikerako hiru mahai-multzo eta bizikletentzako 82 aparkaleku barne hartzen ditu.

Esku-hartzeak espazio publikoaren banaketa berri batekin esperimentatzeko eta haren erabilerak ebaluatzeko aukera ematen du, behin betiko eraberritzea egin aurretik. Behin-behineko instalazioak 2025eko urritik aurrera jarri ziren, eta 2026ko udazkenera arte mantentzea aurreikusten da.

A Bordeaux, les allées de Tourny passent en phase transitoire

Obrak: oinezkoentzako eta bizikleta-erabiltzaileentzako ibilbide alternatiboak

Bordeleko jardunbide interesgarri bat da obrak egiten diren bitartean oinezkoentzako eta bizikleta-erabiltzaileentzako ibilbide alternatiboak egokitzea, haien joan-etorrien jarraitutasuna bermatzeko.

Gure bisitan bertatik bertara egiaztatu ahal izan genuen hori, Saint-Jean geltokiaren inguruan. Bertan, lehen aipatutako Canopia hiri-eraldaketako proiektua garatzen ari dira.

Eremu horretan, oinezkoentzako eta bizikleta-erabiltzaileentzako behin-behineko ibilbideak egokitu dituzte, lehen automobilei zuzendutako espazioa berrantolatuz eta ibilbide berriak mugatzeko kolore horiko behin-behineko seinaleak eta bide-markak erabiliz.

Bizikleta-azpiegitura berriei buruzko informazio-seinaleak

Bordelera egindako bisitan, hiriko hainbat tokitan zirkulazioan egindako aldaketak eta bizikleta-azpiegitura berriak azaltzen dituzten informazio-seinaleak aurkitu genituen.

Seinale horiek oraindik oso ohikoak ez diren irtenbideen funtzionamendua ezagutarazteko balio dute, hala nola automobilen eta bizikleten artean partekatutako kaleak, abiadura-mugak edo pasatzeko lehentasunetan egindako aldaketak.

Jardunbide interesgarria da azpiegitura berrien funtzionamendua ulertzen laguntzeko, gidariei informazioa emateko eta elkarbizitza seguruagoa sustatzeko, bereziki ezarpenaren lehen faseetan.

Tokiko elkarteak

Vélo-Cité

Bordeleko erreferentziazko elkartea da, bizikletaren eguneroko erabilera sustatzen duena. Bizikleta-erabiltzaileen eskubideak defendatzen ditu, mugikortasunari eta hirigintzari buruzko eztabaida publikoan parte hartzen du, eta tailerrak, prestakuntza-saioak, aholkularitza eta sentsibilizazio-ekintzak eskaintzen ditu.

Página web Vélo-cité

La Maison des Livreurs

Hiriko banatzaileei laguntzeko elkartea da, bereziki bizikletaz lan egiten dutenei zuzendua. Gizarte-, lege- eta administrazio-arloko laguntza eskaintzen du, eta etxez etxeko banaketaren sektorean lan-baldintza bidezkoagoak sustatzen ditu.

La Maison des livreurs : un lieu ressource pour les coursiers à vélo

Cycles et Manivelles

Cycles & Manivelles Bègles udalerriko elkartea da, 2013an sortua, eta bizikletaren eguneroko erabilera sustatzen du. Bizikletak norberak konpontzeko tailer parte-hartzaile bat kudeatzen du, eta bizikletan ibiltzen ikasteko ikastaroak, sentsibilizazio-jarduerak eta bizikleta bidezko mugikortasunarekin zein bizikleten berrerabilerarekin lotutako ekitaldiak antolatzen ditu.

Página web Cycles et Manivelles

Léon à Vélo

Léon à Vélo Mérignac udalerriko elkartea da, 2017an sortua, bizikleta bidezko mugikortasuna sustatzeko eta bizikletaz mugitzeko baldintzak hobetzeko lan egiten duena. Mérignac–Le Haillaneko Maison du Vélo kudeatzen du, eta bertan bizikletak norberak konpontzeko tailerrak, bizikleten berreskurapena eta prestakuntza-jarduerak eskaintzen ditu. Bizikleta-azpiegitura hobeen aldeko lanean ere parte hartzen du.

Página web de Léon à Vélo

Étu’Récup

Étu’Récup Bordeleko metropoli-eremuko elkartea da, objektuen berrerabileran, hondakinen murrizketan eta ekonomia zirkularrean oinarritua. Bere jardueren artean bizikletak berreskuratzea eta konpontzea nabarmentzen da, haien berrerabilera erraztuz eta mugikortasun jasangarriagoa sustatuz, bereziki unibertsitate-komunitatearen artean.

2014an sortua, Maison du Vélo bat du, unibertsitate-campusean, Pessacen eta Gradignanen egoitzak dituena. Bertan, bizikletak norberak konpontzeko tailer parte-hartzaileak, bigarren eskuko bizikletak, bizikleten mailegua eta bizikletaz zirkulatzen ikasteko ikastaroak eskaintzen ditu.

eturecup.org

Les VéloTaffeurs Tressois

Les Vélotaffeurs Tressois Tresses udalerriko elkartea da, Bordeleko metropoli-eremuan kokatua. Bizikletaren eguneroko erabilera sustatzen du, bereziki lanera joateko desplazamenduetan. Bizikleta-erabiltzaileen arteko jarduerak eta topaketak antolatzen ditu, eta bizikletaz zirkulatzeko baldintzak hobetzeko zein mugikortasun seguruagoa eta jasangarriagoa sustatzeko lan egiten du.

Les VéloTaffeurs Tressois

Plaidoyer Vélo Bordeaux

Plaidoyer Vélo Bordeaux Bordeleko metropoli-eremuko hainbat bizikleta-elkartek sustatutako ekimena da, besteak beste, Vélo-Cité, Cycles & Manivelles eta Les Vélotaffeurs Tressois elkarteek.

2026ko udal-hauteskundeak zirela eta, elkarteek oinezkoen eta bizikleta bidezko mugikortasuna hobetzeko proposamenak biltzen zituen dokumentu bat prestatu zuten elkarlanean. Halaber, web-plataforma bat sortu zuten, hautagaitzek beren konpromisoak adierazi ahal izateko eta konpromiso horien betetze-mailaren jarraipena egiteko.

Bordeaux à Vélo

Mugikortasunaren Etxeak (Maisons des Mobilités)

Bordeaux Métropolek sei Mugikortasunaren Etxe (Maisons des Mobilités) ditu. Tokiko elkarteek kudeatutako espazioak dira, bizikletaren erabilera eta automobilarekiko bestelako alternatibak sustatzeko zerbitzuak eskaintzen dituztenak.

Haien jardueren artean nabarmentzen dira bizikletak norberak konpontzeko tailerrak, bizikletak berreskuratzea eta mailegatzea, bizikleta-prestakuntzako ikastaroak eta mugikortasun jasangarriari buruzko aholkularitza. Ikastetxeekin eta enpresekin ere jarduerak garatzen dituzte.

Administrazio publikoaren eta elkarte-sarearen arteko lankidetza-eredua da, mugikortasun jasangarriko zerbitzuak auzo eta udalerri desberdinetara hurbiltzeko.

Informazio gehiago: Maisons des Mobilités de Bordeaux Métropole.